Konserwatywka – co to znaczy? Wyjaśnienie pojęcia

Konserwatywka to dziewczyna o konserwatywnych poglądach, otwarcie deklarująca przywiązanie do tradycyjnych wartości. Stanowi przeciwieństwo alternatywki – nie szuka kontrowersji, a swoje wybory opiera na skromności i szacunku dla utartych norm. W dalszej części artykułu wyjaśniamy, skąd wzięło się to pojęcie i jakie cechy najpełniej je definiują.

Jak definiuje się konserwatywkę?

Określenie to weszło do głównego nurtu za sprawą plebiscytu na Młodzieżowe Słowo Roku 2019, organizowanego przez Wydawnictwo Naukowe PWN. W słowniku PWN znajdziemy lakoniczną, ale precyzyjną definicję: dziewczyna o poglądach konserwatywnych, będąca przeciwieństwem „alternatywki”. Co ważne, słowo nie ma charakteru wyłącznie żartobliwego – odzwierciedla ono realny podział na młode kobiety, które programowo odcinają się od mainstreamowego liberalizmu obyczajowego.

Termin pojawił się jako językowa odpowiedź na rosnącą popularność alternatywek, a jego znaczenie szybko wyszło poza ramy internetowego slangu, stając się symbolem postawy afirmującej tradycyjny model kobiecości. W zgłoszeniach do plebiscytu opisywano ją między innymi jako osobę, która nie farbuje włosów, nie używa makijażu i unika wyzywającego ubioru.

Skąd się wzięło to słowo?

Konserwatywka narodziła się jako kontra dla zwycięskiego w 2019 roku wyrazu „alternatywka”. Jurorzy podkreślali, że choć zgłaszano ją rzadziej, to właśnie ona tworzy wyrazistą parę przeciwieństw. W dyskusjach okołoplebiscytowych podkreślano, że takie dualne pojęcia pomagają młodzieży nazywać własną tożsamość i odróżniać się od grup o odmiennych systemach wartości.

Cechy charakterystyczne konserwatywki

Wizerunek konserwatywki można rozpisać na kilka wymiarów – od wyglądu, przez zachowanie, aż po głęboko skrywane przekonania dotyczące relacji damsko-męskich. Każdy z tych elementów ma źródło w przywiązaniu do tego, co stałe i sprawdzone.

Wygląd ma podkreślać naturalność i powściągliwość. Typowa konserwatywka nosi dekolt zawsze zakryty, wybiera stonowane barwy, a za szczyt ekstrawagancji uchodzi u niej niebieska sukienka w żółte kwiatki. Nie używa wyrazistego makijażu i nie farbuje włosów. Nie nosi kolczyków, a jedyny element biżuterii stanowi medalik – często ten sam, który dostała od matki chrzestnej na I komunię.

Zachowanie konserwatywki cechuje spokój, wrażliwość i uprzejmość. Nie używa wulgaryzmów, a gdy słyszy jakieś brzydkie słowo, reaguje zawstydzeniem i rumieńcem. Taka postawa wynika z przekonania, że kobieta powinna emanować łagodnością i dystansować się od chamstwa obecnego w niektórych kręgach rówieśniczych.

Stosunek do sfery intymnej

Najbardziej wyrazistym rysem światopoglądu konserwatywki jest traktowanie seksualności jako tematu tabu i uznawanie seksu przedmałżeńskiego za oznakę zepsucia. Młoda kobieta ma czekać na jedynego, ukochanego mężczyznę, z którym współżycie – jej zdaniem – nabiera sensu dopiero po ślubie kościelnym. W tym kręgu funkcjonuje wręcz obrazowe powiedzenie: „dziewczyna, która współżyje przed ślubem, jest jak brudna szklanka”.

W sferze cielesności konserwatywka odrzuca nie tylko przypadkowe kontakty, lecz także wszelkie formy świadomego poszukiwania przyjemności poza związkiem docelowym. Fantazje erotyczne i masturbacja traktowane są jako grzech wymagający spowiedzi, a sama przyjemność fizyczna zostaje podporządkowana celowi prokreacyjnemu.

Poglądy na antykoncepcję i planowanie rodziny

Antykoncepcja – szczególnie ta farmakologiczna i barierowa – jest przez konserwatywki odrzucana jako moralnie niedopuszczalna ingerencja. Jedyną akceptowalną drogą pozostają naturalne metody planowania rodziny, wynikające z obserwacji cyklu. W jej oczach dziecko powinno być owocem małżeńskiej miłości, a nie rezultatem starannie skalkulowanego odroczenia macierzyństwa.

Takie podejście łączy się z marzeniem o założeniu dużej rodziny. Życiowe cele koncentrują się na znalezieniu idealnego męża i przeżyciu wielkiej miłości, która zaowocuje gromadką dzieci. Wizja ta kontrastuje z popularnymi dziś narracjami o skupieniu się najpierw na karierze czy indywidualnym rozwoju.

Kontrast z alternatywką i innymi stereotypami

Para alternatywka – konserwatywka to najprostsze narzędzie opisu konfliktu pokoleniowego w wersji „dwa obozy”. Podczas gdy alternatywka odcina się od głównego nurtu przez wyrazistą modę, kolczyki w nosie, kolorowe włosy i słuchanie emo-rapu, konserwatywka robi dokładnie odwrotnie – nie zamierza się wyróżniać i swoim wizerunkiem świadomie zlewa się z utartym porządkiem.

W 2019 roku jury plebiscytu zauważyło, że to właśnie te dwa słowa tworzą najbardziej wyraziste przeciwieństwo, choć w zgłoszeniach dominowały określenia o wydźwięku pejoratywnym, takie jak „madka”. Madka to młoda matka, która z racji macierzyństwa czuje się wyższością i udowadnia to niestosownymi komentarzami w social mediach. Konserwatywka tymczasem pozostaje definicją pozytywną, opartą na wartościach, a nie na przywarach.

Co ciekawe, plebiscyt ukazał szersze zjawisko: wiele zgłaszanych haseł dotyczyło właśnie młodych kobiet i matek, co jurorzy odczytali jako przejaw swoistej walki płci w globalnej dyskusji internetowej. Konserwatywka wpisuje się w ten pejzaż jako model alternatywny dla wyemancypowanych i prowokacyjnych wizerunków.

Konserwatywka na tle plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku 2019

W czwartej edycji konkursu organizowanego przez PWN zwyciężyła „alternatywka”, lecz tuż za podium znalazły się „jesieniara” i „eluwina”. Konserwatywka, choć zgłaszana rzadziej, trafiła do oficjalnych omówień ekspertów jako przykład słowa oddającego konserwatywną postawę w czystej postaci. Sam mechanizm głosowania opierał się na formularzu online – kapituła odebrała wówczas ponad 41 tysięcy zgłoszeń.

Definicje towarzyszące tym rozstrzygnięciom warto zestawić, aby lepiej uchwycić kontrast:

Oprócz wspomnianej pary, w finale mocno zaznaczyły się także „jesieniara” – miłośniczka jesieni (lub miłośnik, bo wyraz ma charakter neutralny płciowo) – oraz „eluwina”, czyli przekształcenie powitania „elo”, spopularyzowane przez youtubera Kacpra Blonsky’ego. Cała ósemka finałowa pokazuje, jak pojemny jest współczesny język młodzieżowy, który z jednej strony tworzy neologizmy, z drugiej nadaje nowe znaczenia znanym słowom.

Językowe konteksty – od „madki” po „boomer”

Wyróżniając konserwatywkę, nie sposób pominąć pokrewnych terminów, które w tym samym czasie krążyły w sieci. Madka, czyli młoda matka przekonana o swojej wyjątkowości, często obnażała brak ogłady w internetowych dyskusjach. Z kolei „ok, boomer” – riposta młodych wobec starszych rozmówców – podkreślała przepaść między światopoglądem a realiami współczesności.

W nieskończonym karnawale mediów społecznościowych można być sobą lub udawać kogoś innego, przybierając jedną z wielu masek. Konserwatywka świadomie odrzuca tę maskaradę, wybierając tożsamość opartą na trwałych wartościach.

Dla językoznawców zasiadających w kapitule (m.in. Marek Łaziński, Ewa Kołodziejek, Anna Ewa Wileczek) konserwatywka stanowiła ciekawy przypadek, ponieważ odzwierciedla głębsze zjawisko – polaryzację młodego pokolenia wokół wzorców kobiecości. Nie jest to zwykły mem, lecz etosowa deklaracja, która za pomocą jednego słowa komunikuje cały system przekonań: od wstrzemięźliwości seksualnej po model rodziny.

Nawet terminy początkowo wyspecjalizowane, takie jak „cringe” (polska wymowa: krindż) czy „RIGCZ” (skrót od „rozum i godność człowieka”), pokazują, że dzisiejsza komunikacja młodzieżowa chętnie łączy humor z nazywaniem problemów. Konserwatywka funkcjonuje w tym samym uniwersum, choć jej znaczenie od początku było wolne od szyderczego podtekstu – w przeciwieństwie do określeń o charakterze „dissu”.

W oczach zwolenników tradycji bycie konserwatywką nie jest obciachem, lecz powodem do dumy. To postawa, która w roku 2019 zyskała własną etykietę i od tamtej pory na stałe zagościła w słowniku opisującym zróżnicowanie światopoglądowe młodych Polek.