Czym jest omniseksualizm: definicja i najważniejsze różnice

Spotkałeś się z pojęciem omniseksualizm, ale wciąż mylisz je z panseksualizmem czy biseksualizmem? Z tego tekstu dowiesz się, co dokładnie oznacza omniseksualność i jak odróżnić ją od innych orientacji. Dzięki temu łatwiej nazwiesz własne doświadczenia albo lepiej zrozumiesz bliską osobę.

Czym jest omniseksualizm?

Omniseksualizm to orientacja psychoseksualna, w której dana osoba może odczuwać pociąg seksualny, romantyczny i emocjonalny do ludzi wszystkich płci. Ważne jest tu słowo „wszystkich” – przedrostek „omni” pochodzi z łaciny i znaczy „wszystko”. Płeć, tożsamość płciowa czy orientacja partnera nie są barierą, choć w przeciwieństwie do panseksualizmu mogą mieć pewne znaczenie przy wyborze partnera.

Osoba omniseksualna może zaangażować się w relację z kobietą, mężczyzną, osobą niebinarną, transpłciową czy cisgenderową. Wchodzi w relacje z ludźmi, a nie z kategoriami płci, ale jednocześnie jest świadoma różnic między płciami i często je zauważa. Dla wielu osób najważniejsze jest „wnętrze” partnera – osobowość, inteligencja, wartości, wrażliwość – a dopiero później ciało czy etykieta płciowa.

Omniseksualizm oznacza otwartość na wszystkie płcie przy zachowaniu świadomości, że płeć istnieje i czasem wpływa na wybory partnerskie.

Nie oznacza to jednak pociągu do wszystkich ludzi bez wyjątku. Tak jak osoba heteroseksualna nie zakochuje się w każdym przedstawicielu płci przeciwnej, tak osoba omniseksualna nie czuje atrakcyjności wobec każdej napotkanej osoby. Zakres możliwych partnerów jest szeroki, ale wciąż działa tu osobista chemia i indywidualne preferencje.

Omniseksualność a pociąg romantyczny

W definicji omniseksualności ważne miejsce zajmuje nie tylko pociąg seksualny, ale też romantyczny. Dla wielu omniseksualnych osób relacja zaczyna się od emocji i bliskości psychicznej. Cielesność schodzi na drugi plan albo pojawia się dopiero po zbudowaniu zaufania. Taki wzorzec bywa określany jako omniromantyczność.

Omniromantyczność to romantyczny pociąg do osób wszystkich płci, w którym uczucia i więź duchowa są ważniejsze niż doznania fizyczne. Taka osoba może czuć głęboką miłość do ludzi bardzo różnych pod względem płci, ale to charakter, sposób myślenia i emocjonalne porozumienie stanowią trzon relacji.

Najważniejsze cechy omniseksualności

Opisując omniseksualizm, można wskazać kilka często powtarzających się cech, które pomagają go lepiej zrozumieć. Nie u każdej osoby wszystko wystąpi tak samo, ale pewne elementy pojawiają się wyjątkowo często:

• otwartość na związek z osobami wszystkich płci i różnych orientacji psychoseksualnych,
• dostrzeżenie płci jako jednej z cech partnera, ale bez traktowania jej jako bariery,
• silne skupienie na osobowości, inteligencji i wrażliwości drugiej osoby,
• brak uprzedzeń wobec osób o odmiennym światopoglądzie czy ekspresji płciowej.

Istotne jest też to, czego omniseksualność nie obejmuje. Orientacja ta nie ma nic wspólnego z dewiacjami seksualnymi. Wyklucza relacje bez świadomej zgody, a także pociąg do przedmiotów czy zwierząt. Mowa zawsze o relacjach między dojrzałymi osobami dorosłymi, które potrafią samodzielnie decydować o swoim życiu i granicach.

Jak omniseksualizm różni się od panseksualizmu?

Najczęstsze pytanie brzmi: czy omniseksualizm i panseksualizm to to samo? Obie orientacje są niebinarne, czyli nie opierają się na prostym podziale na kobiety i mężczyzn. W obu przypadkach osoba może czuć pociąg do ludzi z całego spektrum płci. Różnica pojawia się jednak w tym, jak postrzegana jest sama płeć partnera.

Osoba panseksualna często mówi o sobie, że jest „ślepa na płeć”. Płeć partnera jest dla niej całkowicie drugorzędna, czasem wręcz niezauważalna. Omniseksualista z kolei widzi płeć, rozumie ją i bywa, że bierze ją pod uwagę przy wyborze partnera, choć nie traktuje jej jako ograniczenia. Inaczej mówiąc: płeć może mieć dla niego pewne znaczenie, ale nie zamyka drogi do relacji.

Omniseksualizm a panseksualizm – porównanie

Dla większej przejrzystości różnice między orientacjami można zobaczyć w prostej tabeli. Zestawienie pokazuje, jak dana orientacja odnosi się do płci i sposobu jej postrzegania:

W praktyce niektórzy ludzie używają pojęć omniseksualny i panseksualny zamiennie. Wynika to z tego, że ich codzienne doświadczenie pociągu jest bardzo podobne. Często dopiero w chwili, gdy ktoś głębiej zastanawia się nad tym, jak postrzega płeć partnera, dostrzega subtelną różnicę między tymi etykietami i wybiera określenie, które lepiej opisuje jego uczucia.

Omniseksualizm a poliseksualizm

W rozmowach o orientacjach pojawia się też pojęcie poliseksualizm. Tutaj historia wygląda inaczej. Osoba poliseksualna odczuwa pociąg do wielu płci, ale nie do wszystkich. Może być tak, że ktoś przyciąga ją do kobiet i osób niebinarnych, ale już nie do mężczyzn. Zestaw płci jest szeroki, ale selektywny.

W omniseksualizmie zakres jest szerszy. Teoretycznie każda płeć może być potencjalnie atrakcyjna, a osoba nie wyklucza żadnej z góry. To istotna różnica dla kogoś, kto próbuje precyzyjnie nazwać własne doświadczenie i czuje, że „wiele płci” to za mało, bo tak naprawdę żadna płeć nie jest dla niego z założenia wykluczona.

Jak omniseksualizm ma się do tożsamości płciowej?

Orientacja seksualna a tożsamość płciowa to dwie różne sprawy. W przypadku omniseksualizmu bywa to szczególnie ważne, bo łatwo wszystko wrzucić do jednego worka. Orientacja opisuje, do kogo możesz czuć pociąg. Tożsamość płciowa mówi, kim jesteś pod względem płci.

Osoba omniseksualna może być kobietą, mężczyzną, osobą niebinarną czy transpłciową. Może identyfikować się jako cis, czyli mieć tożsamość zgodną z płcią przypisaną przy urodzeniu, albo jako osoba trans. Omniseksualność nie decyduje o tym, jak ktoś się postrzega płciowo. Określa tylko, w stosunku do kogo może pojawiać się pociąg seksualny i romantyczny.

Omniseksualność i spektrum orientacji psychoseksualnych

Współczesna psychologia mówi coraz częściej o spektrum orientacji. Zamiast sztywnego podziału na hetero i homo, mówi się o wielu możliwych konfiguracjach pociągu. W tym spektrum znajdują się między innymi:

• heteroseksualność – pociąg do osób płci przeciwnej,
• homoseksualność – pociąg do osób tej samej płci,
• biseksualność – pociąg do więcej niż jednej płci,
• panseksualność – pociąg niezależnie od płci,
• omniseksualność – pociąg do wszystkich płci z ich świadomym dostrzeganiem,
• aseksualność – brak lub bardzo mały pociąg seksualny,
• demiseksualność – pociąg seksualny dopiero po zbudowaniu głębokiej więzi emocjonalnej.

Omniseksualizm zajmuje w tym spektrum miejsce blisko panseksualności. Różni się od niej właśnie podejściem do płci, ale w obu przypadkach otwartość na różnorodność jest bardzo widoczna. To orientacje, które wyraźnie wykraczają poza dawne, binarne myślenie o seksualności.

Jak rozpoznać, że możesz być omniseksualny?

Nie ma jednego testu, który „oficjalnie” potwierdzi orientację. Większość osób dochodzi do niej stopniowo, analizując własne relacje, zakochania i pociąg seksualny. Czasem ktoś przez lata uważał się za osobę hetero lub bi, a dopiero spotkanie z osobą niebinarną czy trans układa mu w głowie nowy obraz siebie.

Wiele osób opisuje, że odkrycie słowa „omniseksualizm” daje im poczucie ulgi. Wreszcie mogą nazwać doświadczenie, w którym płeć partnera ma pewne znaczenie, ale nie zamyka drogi do relacji. Dla jednych ważniejszy jest aspekt romantyczny, dla innych seksualny, ale wspólna pozostaje myśl: liczy się człowiek, a nie sztywne kategorie.

Typowe mity o omniseksualności

Wokół omniseksualizmu narosło sporo nieporozumień. Warto je uporządkować, bo często ranią osoby, które dopiero zaczynają mówić o swojej orientacji. Najczęściej pojawiają się takie przekonania:

• „omniseksualiści są rozwiązli” – orientacja nie mówi nic o liczbie partnerów ani modelu relacji,
• „to tylko modne słowo na panseksualizm” – dla wielu osób różnica w postrzeganiu płci jest bardzo realna,
• „omniseksualność to etap” – dla części ludzi orientacja jest stabilna przez całe życie,
• „omniseksualiści nie potrafią się zdecydować” – chodzi o szeroki zakres pociągu, a nie brak decyzji.

Osoba omniseksualna może być w długiej, monogamicznej relacji tak samo jak ktoś heteroseksualny czy homoseksualny. Zakres potencjalnych partnerów nie oznacza automatycznie częstej zmiany związków. U wielu ludzi ważniejsze od ilości jest poczucie bezpieczeństwa i głębokiej więzi.

Orientacja omniseksualna opisuje to, do kogo możesz czuć pociąg. Nie określa, ile związków stworzysz ani jak będą wyglądały twoje granice w relacjach.

Flaga omniseksualna i rola akceptacji?

Podobnie jak inne orientacje z tęczowego spektrum, także omniseksualność ma swój symbol. Flaga omniseksualna składa się z pięciu poziomych pasów: dwóch różowych na górze, jednego granatowo-fioletowego pośrodku i dwóch w odcieniach błękitu na dole. W różnych źródłach pojawiają się nieco inne interpretacje kolorów, ale rdzeń pozostaje taki sam.

Różowe pasy często opisuje się jako symbol pociągu do kobiet i feminizowanych tożsamości. Niebieskie odcienie odnoszą się do mężczyzn i bardziej maskulinnych identyfikacji. Centralny, granatowo-fioletowy pas ma łączyć całość i przypominać o osobach niebinarnych, trans i tych, których płci nie da się łatwo wcisnąć w tradycyjne kategorie. To wizualny zapis myśli, że „wszystkie płcie mieszczą się w kręgu potencjalnych uczuć”.

Dlaczego nazwanie orientacji bywa ważne?

Możesz zapytać: po co w ogóle te wszystkie etykiety? Dla części osób nazwanie się omniseksualnym jest jak dopasowanie brakującego puzzla. Słowo porządkuje wspomnienia, tłumaczy dawne zakochania, pomaga opowiedzieć o sobie partnerowi, rodzinie czy terapeucie.

Dla innych etykiety mają mniejsze znaczenie. Czują, że zakochują się po prostu w ludziach i nie widzą potrzeby wybierania konkretnego terminu. Obie postawy są w porządku. Jeśli jednak czujesz, że opis omniseksualizmu pasuje do twoich doświadczeń, możesz potraktować to słowo jako narzędzie do lepszej rozmowy o własnej seksualności. Czasem jedno trafne pojęcie znaczy więcej niż długie tłumaczenia.